Vol. 97

ANNO DOMINI DCCC. BEATUS CAROLUS COGNOMENTO MAGNUS, IMPERATOR AUGUSTUS.

BEATI CAROLI MAGNI IMPERATORIS OPERA OMNIA SIVE AD SCRIPTA, SIVE AD DECRETA, SIVE AD GESTA

IPSIUS REFERENDA. PARS PRIMA. CODEX DIPLOMATICUS.

B. CAROLI MAGNI DIPLOMATICI CODICIS SECTIO SECUNDA.---PRIVILEGIA.

Carolus Magnus: DE REBUS ECCLESIASTICIS DIPLOMATA, FUNDATIONES, PRIVILEGIA ET PIAE DONATIONES.

III.---PRIVILEGIA QUAE AD PARTES GERMANIAE SUPERIORIS ET INFERIORIS SPECTANT.

XIV. Praeceptum Caroli Magni quo donat ecclesiae Fuldensi quicquid Otkarius vassalus regis in beneficium habuit (anno 779). (Ex Schannat., Hist. episc. Fuld.)

XIV. Praeceptum Caroli Magni quo donat ecclesiae Fuldensi quicquid Otkarius vassalus regis in beneficium habuit (anno 779).

(Ex Schannat., Hist. episc. Fuld.)

Carolus rex Francorum et Langobardorum ac patricius Romanorum. Quidquid enim ad loca venerabilia sanctorum propter nomen Domini concedimus vel

concedendo firmamus hoc nobis ad salutem et [Col. 1063A] profectum animae atque ad stabilitatem regni nostri pertinere confidimus, igitur notum sit omnium

fidelium nostrorum magnitudini, qualiter nos propter nomen Domini et animae nostrae salutem donamus atque contradimus ad Fultense monasterium ubi

praetiosissimus Christi martyr Bonifacius corporaliter requiescit et vir venerabilis Surmio abba turmae monachorum praeesse videtur donatumque in perpetuum esse

volumus quasdam res proprietatis nostrae, hoc est in pago Wormacense, quidquid fidelis noster Otkarius per nostrum beneficium visus est habuisse, hoc est in

Mogontia civitate mansos XXV, et mancipia LXVI et XVI, lidos et vineas ad ipsa beneficia pertinentes similiter vero in alio loco infra Renum in loco qui dicitur

Lubringouva, in tertio [Col. 1063B] vero loco qui dicitur Nuvenheim quidquid ibidem predictus Ottokart habuit tam terris, agris quam vineis et hortis cultis et incultis;

in quarto vero loco videlicet in Gunzinheim sicut ibidem praedictus fidelis noster visus est habuisse et super fluvium Noraha pratum unum. Haec ergo omnia supra

memorata ad sanctum Fultense monasterium in honore sancti Bonifacii martiris donamus atque contradimus et in perpetuum indultum esse volumus ut ibidem Domino

annuente nostris et futuris temporibus, fratribus Deo servientibus proficiat in aucmentis, quatenus delectet ipsam congregationem pro nobis uxoreque nostra ac prole

Dei misericordiam attentius exorare, et ut haec traditio firmior habeatur et per futura tempora melius conservetur, hanc nostrae [Col. 1063C] praeceptionis et

auctoritatis cartam inde conscribi jussimus et anuli nostri impressione insignari.

Signum Caroli gloriosissimi regis. [a 1Kb] Egilbertus cancellarius recognovi.

Data Id. Novemb.

X. Praeceptum Caroli Magni, quo ecclesiae fuldensi Hamalumburc cum attinentiis donat (anno 777).

(Ex Schannat., Hist. Fuldensis.)

Carolus gratia Dei rex Francorum et Longobardorum [Col. 1057C] ac patricius Romanorum, quicquid enim ob amore Domini et oportunitate servorum Dei, locis

venerabilibus concedimus, hoc nobis ad mercedis augmentum vel stabilitatem regni nostri pertinere confidimus: quapropter conpertum sit omnium fidelium nostrorum

magnitudini, qualiter donamus ad monasterium Fulta, quod est in honore beatorum Petri et Pauli in Pago Grapfett constructum, ubi preciosum corpus Bonifatii

martyris requiescit, quam vir venerabilis Sturmio abba in regimine habere videtur, id sunt res proprietatis nostrae Hamalumburc situm in pago Salecgavio super

fluvio Sala, cum omne integritate vel adjecencys seu appendicys suis Achynebach, Thinpersbach, Itarital, hoc est quantumcumque in superius nominata loca habere

videmini, id [Col. 1057D] est tam terris, domibus, aedificiis, acolabus, mancipiis, vineis, silvis, campis, pratis, pascuis, aquis [Col. 1058A] aquarumve decursibus,

mobilibus et immobilibus, omnia et ex omnibus ad praefatum sanctum locum tradidimus perpetualiter ad possidendum, propterea hanc praeceptionem auctoritatis

nostrae conscribere jussimus, ut ab hac die tam memoratus Sturmio abbas, quamque sui successoris qui fuerint rectoris ejusdem sancti loci, praedictis rebus ad opus

jam dictae ecclesiae habeant teneant atque possideant et quicquid exinde ad profectum ipsius sancti loci facere elegerint liberum perfruantur arbitrium, et nullus

quislibet de judiciaria potestate aut qualibet persona praedicto Sturmioni abbati, neque auctoribus aut successoribusque suis de memoratis rebus inquietionem vel

calumniam generare quoque tempore non presumat, sed per nostrum preceptum, [Col. 1058B] jure hoc valeant possidere firmissimum, quatenus melius delectet ipsa

congregationem pro nobis vel stabilitate regni nostri etiam uxore et prolis Domini misericordiam jugiter exorare, et ut haec auctoritas firmior sit manus nostrae

signaculis subter eam decrevimus roborare et de anolo nostro jussimus sigillare.

Signum Caroli gloriosissimi regis.

Vuigbaldus ad vicem Radonis.

Data septimo Idus Januar., anno nono et tertio regni. Actum Haristallio palatio publico, in Dei nomine feliciter [a 1Kb] .

VI. Praeceptum Caroli Magni regis quo ecclesiae Fuldensi [a 1Kb] donat monasterium Holzkirichen (anno 775).

(Ex Schannat., ibid.)

Carolus gratia Dei rex Francorum et Longobardorum ac patricius Romanorum. Quicquid enim ad loca sanctorum venerabilium congruentor ob amorem Dei

concedimus vel confirmamus, hoc nobis ad mercedem vel stabilitatem regni nostri provenire confidimus, ideoque notum sit omnium fidelium nostrorum magnitudini

qualiter nos propter nomen Domini et animae salutem donamus donatumque in perpetuum esse volumus ad monasterium sancti [Col. 1052B] Bonifacii quod est

constructum in pago Graffelt super fluvium Fulta ubi preciosus domnus Bonefacius martyr corpore requiescit et vir venerabilis Hurmio abba turbae monachorum

praeesse videtur, hoc est, monasteriolum cognominatum Holzkiricha in pago Vualdassin super fluvium Albstat, quod Troandus a novo fundamine jure proprietatis

suae visus fuit edificasse in honore gloriosissimae Virginis nec non et aliorum sanctorum martyrum et res proprietatis suae ad ipsum locum visus fuit delegasse et in

postmodum manu potestativa ipsum monasteriolum cum omni integritate, appendiciis vel adjacenciis quicquid ipse vel alii homines ad praedictum monasteriolum

delegaverunt nobis tradidit vel in omnibus confirmavit, id est, terris, domibus, [Col. 1052C] edificiis, mancipiis, vineis, silvis, campis, pratis, pascuis, aquis aquarumve

decursibus, mobilibus et immobilibus, pecuniis, presidiis, farinariis, adjacenciis, appendiciis, quicquid dici aut nominari potest totum et integrum, sicut diximus, quod

prefatus Troandus nobis tradidit, partibus sancti Bonifacii donavimus tradidimus, atque in omnibus concessum esse volumus ea ratione ut ab hac die ecclesia sancti

Bonifacii vel rectores illius ipsum monasteriolum cum omni integritate habeant, teneant atque possideant pro opportunitate ecclesiae libero perfruantur arbitrio qualiter

nostris et futuris temporibus ad ipsum sanctum locum proficiat in augmentum, et ut melius ipsam congregationem delectet pro nobis uxore etiam et prole nostra

Domini misericordiam attentius [Col. 1052D] exorare, et ut haec auctoritas firmior habeatur vel per tempora melius conservetur, manu propria subter eam

firmavimus et de anolo nostro sigillari jussimus.

Signum Caroli gloriosissimi regis.

Rado ad vicem Hitterii recognovi et subscripsi.

Dat. in mense Novembrio anno octavo regni nostri. Actum Dura palacio publico feliciter. Amen.

X. [Col. 0990B] PRO HILDEBALDO EPISCOPO MATISCONENSI. (Anno 814.)

[Apud D. Bouquet., Recueil des hist., tom. VI, pag. 462, in Instr. ad tom. IV Galliae Christ., col. 264.]

In nomine Domini Dei et Salvatoris Jesu Christi, Hludovicus divina ordinante providentia imperator Augustus.

Si liberalitatis nostrae munere de beneficiis nobis a Deo collatis, locis Deo dicatis aliquid conferimus, id nobis et ad mortalem vitam feliciter transigendam, et ad

aeternam perpetualiter obtinendam profuturum liquido credimus. Idcirco notum sit omnium fidelium nostrorum tam praesentium quam et futurorum [industriae], quia

placuit nobis pro mercedis nostrae augmento, et animae nostrae emolumento, res proprietatis [Col. 0990C] nostrae, quae sunt in pago Lugdunensi, in villa quae

vocatur Rosarias, quas olim quaedam femina Dei sanctimonialis Anstrudis domino et genitori meo Carolo bonae memoriae praestantissimo imperatori per chartulam

delegavit donationis, ecclesiae S. Vincentii Matisconensis tradere, ubi Hildebaldus episcopus praeest. Has itaque res, cum omnibus ad se pertinentibus vel

aspicientibus, cum mancipiis duobus, his nominibus, Elmengario videlicet et Adgerio, cum casa indominicata, curtis, soliis [silvis], pratis, perviis, exitibus, vel omnibus

adjacentiis, vel quantumcunque eadem sanctimonialis femina in eadem villa sua fuit possessio [visa fuit possidere], et praesenti tempore nostri juris atque possessionis

in eadem villa Rosarias in re proprietatis est, totum [Col. 0990D] et ad integrum, vel inexquisitum praedictae ecclesiae sancti Vincentii martyris et congregationi

ibidem Deo famulanti in nostra concessimus eleemosyna. Quapropter volumus atque jubemus ut per hanc nostram auctoritatem praesentibus videlicet et futuris

temporibus praedictas res, cum mancipiis superius nominatis et omnibus rebus ad se pertinentibus, eadem ecclesia in nostra eleemosyna concessas habeat, atque jure

perpetuo in ditione ipsius ecclesiae [consistant]; ea conditione videlicet ut quidquid de eisdem rebus ob utilitatem et profectum, rectores ipsius ecclesiae vel

congregatio ipsius sancti loci ab hodierno die et tempore facere voluerint, libero in omnibus perfruantur arbitrio faciendi. Et ut haec [Col. 0991A] auctoritas

pleniorem in Dei nomine obtineat firmitatem, et per diuturna tempora inviolabilem et inconvulsum obtineat effectum, manu propria subter eam firmavimus, et annuli

nostri impressione signari jussimus

Signum Ludovici serenissimi imperatoris.

Helisacar recognovit.

Data quinto Idus Septembris, anno primo imperii nostri, indictione 7. Actum Aquisgrani palatio regio in Dei nomine.

CLXVII. PRO DERVENSI MONASTERIO. (Anno 832.)

[Apud Mabill., Annal. ord. S. Bened., tom. II, pag. 737, ex chartario Dervensi.]

In nomine Domini Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, Ludovicus, divina ordinante, providentia imperator Augustus.

Si locum quo olim monasticus ordo viguerat, in aedificiis relevari, et eamdem vitam monasticam [Col. 1204C] reformari facimus, et liberalitatis nostrae munere de

beneficiis a Deo nobis collatis eidem loco, unde servi Dei inibi consistentes in hanc mortalem vitam aliquod subsidium habere valeant, aliquid conferimus, id nobis et

ad hanc transitoriam vitam feliciter peragendam, et ad aeternam perpetualiter obtinendam profuturum liquido credimus. Idcirco nosse volumus omnium fidelium

nostrorum, tam praesentium quam et futurorum, industriae, qualiter Haudo venerabilis abbas monasterii cujus vocabulum est Ders, quod constat esse constructum in

pago Pertense super fluvium Viera, quod olim vocabatur Puteolus, et dicatum in honore sancti Petri principis apostolorum, ac sancti Bercharii, cujus corpus ibidem

requiescit; quique idem ipsum monasterium a novo [Col. 1204D] opere construxerat, et monachos sub regula sancti Benedicti vitam degentes collocaverat; nostram

adiens serenitatem, innotuit mansuetudini nostrae quod eadem monastica vita penitus in eodem loco abolita esset, et in canonicum ordinem transierat: petiitque ac

supplici postulatione deprecatus est ut nostra auctoritate eamdem monasticam vitam reformari, et habitacula ad hanc vitam congrua reficiendo aptari permitteremus.

Cui, sicut dignum erat, gratias egimus, et ea quae deprecabatur ei fieri permisimus. Insuper et ut hoc quod idem ipse deprecabatur melius peragere, et servi Dei qui

inibi degere constituti et constituendi erunt, aliquod subsidium [Col. 1205A] ex nostra largitione habentes libentius Deo servire potuissent, complacuit nobis pro

mercedis nostrae augmento et aeternae retributionis fructu quasdam res nostrae proprietatis, sitas in comitatu Breonense, id est villam ac beneficium illud cujus

vocabulum est Dodiniaca-curtis, habentem mansos duodecim, quam hactenus vassallus noster, nomine Hisimbertus, nostra largitione in beneficium habuisse

dignoscitur, cum omni integritate, id est cum mancipiis utriusque sexus, cum domibus, aedificiis, ecclesiis, terris cultis et incultis, silvolis, pratis, pascuis, aquis

aquarumve decursibus, molendino, vel quidquid ad denominatam villam juste et legaliter pertinere dignoscitur, et nostri juris ac possessionis in re proprietatis est,

totum et ad integrum [Col. 1205B] per hoc nostrae auctoritatis conscriptum ad antedictum monasterium, quod, sicut diximus, Ders nuncupatur, solemniter delegare,

ea videlicet conditione ut a praelatis et monachis Deo inibi militantibus perpetua possessione teneatur ac possideatur. Et ut haec nostrae concessionis atque largitionis

auctoritas inconvulsam et inviolabilem obtineat firmitatem, manu propria nostra subter eam firmavimus, et annuli nostri impressione assignari jussimus.

Signum Ludovici serenissimi imperatoris.

Data XIV Kal. Mar., anno, Christo propitio, 19 imperii domni Ludovici piissimi Augusti, indictione 10. Actum Aquisgrani palatio regio in Dei nomine feliciter. Amen.